Na początku stycznia w Ożarowie Mazowieckim zespół Hazera Poland zorganizował spotkanie poświęcone możliwościom rozwoju uprawy arbuzów w Polsce. W wydarzeniu udział wzięli producenci z kraju oraz z państw ościennych, zainteresowani poszerzeniem swojej oferty o ten segment rynku. Szczególną uwagę poświęcono arbuzom typu mini, a wśród omawianych odmian często pojawiała się Exotica.
Nowe perspektywy dla arbuzów mini
Spotkanie miało charakter otwierający nowe perspektywy dla producentów i całego łańcucha dostaw. Przedstawiciele Hazera podkreślali, że fundamentem sukcesu w tym segmencie jest współpraca, wymiana doświadczeń oraz wzajemne uczenie się potrzeb i oczekiwań zarówno producentów, jak i odbiorców końcowych. Właśnie w takim duchu zorganizowane zostało to wydarzenie, które miało stać się platformą dialogu i wspólnego budowania wiedzy.
Michał Taraska przypomniał o roli innowacji w kreowaniu nowych segmentów rynku warzyw. Jednym z nich są arbuzy mini, które dynamicznie zyskują znaczenie w handlu. Potwierdzeniem potencjału tego segmentu było przyznanie odmianie mini Exotica tytułu Fresh Market Awards – Produkt Roku 2025. Podczas spotkania Piotr Różański poinformował również, że w nadchodzącym sezonie nasiona odmiany Exotica będą dostępne w obniżonej cenie, a koszt 1000 nasion wyniesie 1407,41 zł brutto.
Rola mini arbuzów na rynku
O możliwościach uprawy arbuzów w kontekście szerokiego asortymentu dostępnych odmian mówił Federico Puyo z Hiszpanii. Zwrócił on uwagę, że obecnie na rynku funkcjonuje bardzo duża grupa odmian podzielonych na różne typy, przy czym Hazera koncentruje się na arbuzach mini należących do odmian triploidalnych, czyli bezpestkowych. Liderami w produkcji tego typu arbuzów są Stany Zjednoczone. W odniesieniu do Europy największy udział w eksporcie arbuzów ma Hiszpania, która odpowiada za 27% rynku, następnie Maroko i Meksyk po 10% oraz Włochy z udziałem 8%. To właśnie Hiszpania i Maroko są głównymi dostawcami arbuzów do Europy w sezonie letnim. Hazera posiada obecnie 43% udziału w rynku arbuzów mini bezpestkowych. Podkreślano, że nowo wprowadzane odmiany muszą łączyć wysoką wartość produkcyjną, bardzo dobre walory smakowe oraz zdolność do zdobycia stabilnej pozycji na półkach sieci handlowych.
Doświadczenia hiszpańskich plantatorów arbuzów
Dużo uwagi poświęcono technologii produkcji, zaznaczając, że powinna być ona bardzo dobrze zaplanowana. Proces ten zaczyna się od właściwego doboru odmian, podkładek i dostawcy rozsady, a następnie obejmuje całą produkcję polową. Rozsada nieszczepiona potrzebuje około 40 dni od siewu do wysadzenia i może być produkowana w tacach o 90–150 otworach. W przypadku rozsady szczepionej czas produkcji wydłuża się do około 55 dni, a rośliny powinny być produkowane w tacach 54-otworowych. Najczęściej stosowaną podkładką jest dynia zwyczajna. Szczepienie daje również możliwość prowadzenia uprawy arbuzów na tym samym stanowisku nawet przez kilka kolejnych lat.
Przygotowanie pola ma kluczowe znaczenie dla powodzenia uprawy. Najlepsze efekty uzyskuje się przy prowadzeniu plantacji na podwyższonych zagonach okrytych folią. Zaleca się, aby odległość między rzędami wynosiła od 2,5 do 3 metrów, natomiast rośliny w rzędzie sadzi się co 1,6 metra. W przypadku roślin nieszczepionych obsada powinna wynosić około 6000–8000 roślin na hektar, natomiast przy roślinach szczepionych około 4000 roślin na hektar. Po posadzeniu warto rozważyć okrycie rzędów minitunelami lub przykrycie ich agrowłókniną. Wraz ze wzrostem temperatur i rozrastaniem się roślin tuneliki należy stopniowo rozszczelniać, a następnie częściowo nacinać folię.
Zapotrzebowanie arbuzów na składniki pokarmowe zmienia się w trakcie wzrostu. Szczególną uwagę należy zwrócić na magnez i wapń, które mają istotny wpływ na smak owoców oraz ich trwałość pozbiorczą. W okresie kwitnienia i wzrostu owoców zapotrzebowanie na potas jest szczególnie wysokie. Faza wzrostu wegetatywnego to konieczność odpowiedniego nawadnianie. Na około 10 dni przed kwitnieniem i zapyleniem zaleca się jego zwiększenie. W tym czasie konieczne może być zwalczanie szkodników, takich jak mszyce, oraz chorób, w tym mączniaka prawdziwego.
Dobre zapylenie – kluczem do wysokich plonów
Poruszono również kwestię przycinania roślin. Zabieg ten pomaga w rozkrzewieniu i lepszym zbudowaniu roślin. W warunkach hiszpańskich przycinanie pędów wykonuje się około 15 dni po posadzeniu. Bardzo ważnym elementem technologii jest zapylenie, uznawane za jeden z kluczowych etapów produkcji. Dla prawidłowego zapylenia jednego kwiatu arbuza powinno dojść do około 20 wizyt pszczół. Z tego względu zaleca się ustawienie na plantacji około 15 rodzin pszczelich na hektar, które powinny pozostawać tam przez około 20 dni kwitnienia roślin. W tym okresie należy również zwiększyć nawadnianie. Równolegle z zapyleniem można stosować pożyteczne mikroorganizmy, takie jak Bacillus subtilis. Zaburzenia kształtu owoców, objawiające się powstawaniem tzw. owoców trójkątnych, są najczęściej wynikiem niedostatecznego zapylenia kwiatów.
Należy pamiętać, że odmiany bezpestkowe wymagają obecności zapylaczy. Przyjmuje się, że na trzy rośliny właściwe powinna przypadać jedna roślina zapylająca. Odmiana Exotica charakteryzuje się bardziej generatywnym typem wzrostu, dlatego jako zapylacz dobrano odmianę MiniPol, wyróżniającą się silnym wigorem. Stosowanie fitohormonów w uprawie arbuzów wymaga dużej ostrożności. Mogą być one wykorzystywane do skracania międzywęźli, jednak zbyt wysokie dawki lub nadmierne ich stosowanie mogą prowadzić do obniżenia trwałości owoców na półce sklepowej.
Okres wzrostu owoców wiąże się z bardzo wysokim zapotrzebowaniem na potas, a także wapń i fosfor, przy jednoczesnym utrzymaniu minimalnych dawek azotu. Wraz ze zbliżaniem się do zbiorów nawadnianie należy stopniowo ograniczać, najpierw redukując dawki o około 30%, a następnie nawet do 50%. Zbiór arbuzów wykonuje się co najmniej dwukrotnie, jednak najlepsze efekty daje przeprowadzenie trzech zbiorów. Najpierw zbiera się owoce z centralnych części rzędów, a kolejne zbiory obejmują owoce mniejsze, ale nadal przekraczające 1 kg masy. Rozłożenie zbiorów w czasie pozwala pozostałym owocom na dalszy wzrost. Sumaryczne zapotrzebowanie arbuzów na wodę w całym cyklu produkcji wynosi około 3 mln litrów na hektar, z czego około 50% zużywane jest w okresie intensywnego wzrostu owoców.
Gotowość zbiorcza i shelf life
Zwracano również uwagę na podatność arbuzów, podobnie jak innych roślin dyniowatych, na choroby wirusowe. Objawy mogą być widoczne zarówno na skórce owoców, jak i w wyglądzie miąższu. O dojrzałości owoców świadczy przede wszystkim zasychanie wąsa przy ogonku oraz przebarwienie miejsca styku owocu z podłożem na kolor żółty. Zmiany barwy skórki i prążków również są sygnałem osiągnięcia dojrzałości zbiorczej.
Po zbiorze arbuzy można przechowywać w temperaturze około 10°C, co spowalnia rozwój ewentualnych chorób grzybowych. Gwałtowne schładzanie owoców nie jest zalecane. W handlu spotyka się praktykę sprzedaży arbuzów przekrojonych na pół i zapakowanych w folię, jednak takie owoce zachowują przydatność do sprzedaży jedynie przez kilka godzin. Uprawa arbuzów mini pozwala ominąć ten problem, ponieważ pojedyncze owoce ważą od 1 do 2 kg.
Dodatkową przewagą odmian bezpestkowych jest brak fermentacji miąższu wokół nasion, co znacząco wydłuża trwałość pozbiorczą owoców. W badaniach shelf life arbuzów mini bezpestkowych sięgał nawet 40 dni, co stanowi istotny argument zarówno dla producentów, jak i sieci handlowych.
c.d.n.
