W przygotowanym komunikacie przedstawiamy bieżące zalecenia dotyczące występowania w Polsce takich szkodników jak: wciornastek tytoniowiec, śmietka kapuściana, tantniś krzyżowiaczek, rolnica zbożówka oraz połyśnica marchwianka.
Wciornastek tytoniowiec (Thrips tabaci)
Ocena ryzyka: umiarkowane, wzrastające, praktycznie w całej Polsce. Na plantacjach cebuli notuje się pierwsze dorosłe osobniki wciornastka tytoniowca. Słoneczne dni sprzyjają ich aktywności i składaniu jaj, a liczebność populacji w nadchodzących dniach będzie systematycznie rosnąć. Należy zwrócić uwagę, że szkodnik ten jest nie tylko bezpośrednim sprawcą uszkodzeń szczypioru, ale stanowi także wektor, który ułatwia wnikanie grzybów, w tym Stemphylium i Botrytis. Im wcześniej wykryjemy młode larwy, tym lepsza będzie skuteczność zastosowanych środków.
Jak wskazują modele prezentowane na mapie, prawie cała Polska pokryta jest żółtymi punktami oznaczającymi umiarkowane, lecz wzrastające zagrożeni (fot. 1). Presja będzie rosnąć szczególnie przy utrzymaniu ciepłej, słonecznej pogody. Zalecana jest systematyczna wizualna kontrola roślin i obserwacja stanu szczypiorów na wszystkich plantacjach cebuli w kraju.
Fot. 1. Zagrożenie związane z występowaniem wciornastków w dniach 01-03.06.2026
Śmietka kapuściana (Delia radicum)
Ocena ryzyka: obecne we wszystkich regionach, liczebność się stabilizuje. Monitoring prowadzony w ostatnich tygodniach potwierdza aktywność śmietki kapuścianej we wszystkich regionach kraju. W ostatnich dniach odnotowuje się jednak wyraźny spadek liczby odławianych muchówek – z kilkunastu sztuk/dobę do ok. 3-4 osobników na pułapkę. Mimo tej tendencji zagrożenie dla posadzonych roślin kapustnych pozostaje realne, gdyż samice składają jaja bezpośrednio przy szyjce korzeniowej. Plantacje w fazie rozsady lub świeżo wysadzone wymagają szczególnej uwagi.
Tantniś krzyżowiaczek (Plutella xylostella)
Ocena ryzyka: niskie na większości obszarów, lokalnie podwyższone na Mazowszu i południowym wschodzie. W ciągu ostatnich tygodni odnotowano wzmożone odłowy tantnisia w kilku regionach. Największe nasilenie wystąpiło w rejonie Sochaczewa na Mazowszu, gdzie w połowie maja w ciągu jednej doby odłowiło się ponad 20 osobników na pułapkę. Podobna sytuacja miała miejsce na południowym wschodzie, okolice Łaszczowa. W regionach Kalisza, Proszowic i Łęczycy odłowy były jednostkowe, na poziomie 1-4 sztuk. Obecnie presja wróciła do niskiego poziomu, a w niektórych lokalizacjach nie odnotowuje się odłowów.
Po pojawieniu się motyli samice przystępują do składania jaj na liściach roślin kapustnych. Cały cykl od złożenia jaj do przepoczwarczenia trwa około 24 dni, w zależności od temperatury, im cieplej, tym cykl krótszy. Na tym etapie kluczowa jest obserwacja plantacji pod kątem jaj i młodych larw, szczególnie w regionach Mazowsza i południowego wschodu, gdzie odnotowano wyloty motyli.
Rolnica zbożówka (Agrotis segetum)
Ocena ryzyka: umiarkowane do wysokiego w wielu regionach. W wielu lokalizacjach w Polsce potwierdzono pojaw dorosłych osobników rolnicy zbożówki. Odłowy na poziomie kilku do kilkunastu (12-13) sztuk na dobę zarejestrowano na Opolszczyźnie, w Łęczycy, w rejonie Kujaw (okolice Inowrocławia), Kaliszu i Sieradzu, na południu Polski (Proszowice, Igołomia, Charsznica), na Mazowszu (Sochaczew), w Poznaniu oraz w okolicach Hrubieszowa na wschodzie.
Rolnica zbożówka jest szkodnikiem wielożernym, zagrażającym szerokie spektrum warzyw, w tym cebulę, marchew, kapustę, sałatę i ziemniaka. Największe szkody wyrządzają gąsienice, zwłaszcza starsze stadia larwalne, które wciągają młode rośliny pod ziemię i tam je niszczą. Wiosną jedna gąsienica może zniszczyć kilka roślin, co przy dużym zagęszczeniu szkodnika skutkuje dotkliwymi ubytkami w obsadzie. Pojaw pierwszych motyli w pułapkach umożliwia prognozowanie dalszego rozwoju szkodnika przy użyciu modeli sum temperatur efektywnych.
Połyśnica marchwianka (Psila rosae)
Ocena ryzyka: wzrastające, próg zagrożenia przekroczony. Na żółtych tablicach lepowych w wybranych lokalizacjach na południu i w centralnej Polsce oraz w okolicach Łęczycy i Hrubieszowa odłowiono pierwsze osobniki muchówek pierwszego pokolenia połyśnicy marchwianki. Próg zagrożenia ekonomicznego został lokalnie przekroczony (odłowienie 1-2 muchówek przez kolejne 3 dni). Zagrożenie ze strony tego szkodnika będzie dalej rosnąć w nadchodzących dniach. Larwy połyśnicy wygryzają korytarze w korzeniu marchwi, powodując charakterystyczne rdzawe przebarwienia i deformacje plonu, co czyni go niezdatnym do sprzedaży. Modele rozwoju połyśnicy prezentowane w systemie Farm Smart Alert potwierdzają wzrost ryzyka we wszystkich monitorowanych lokalizacjach (fot. 2).
Fot. 2. Mapa zagrożenia pojawem połyśnicy marchwianki w dniach 01-03.2026
Stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata)
Ocena ryzyka: umiarkowane do wysokiego w wielu rejonach kraju. Mapa zagrożeń stonką ziemniaczaną wyraźnie wskazuje na narastającą presję tego szkodnika (fot. 3). Niebieskie i żółte punkty obejmują rozległe obszary kraju, co potwierdza aktywność chrząszczy i możliwość ich żerowania na plantacjach ziemniaka. Potwierdzono także obecność stonki na plantacjach m.in. w okolicach Włocławka, Kalisza i Sieradza. Dorosłe chrząszcze i larwy żerują na liściach ziemniaka, powodując szybką defoliację, która bez reakcji może doprowadzić do całkowitego zniszczenia blaszki liściowej i znacznego spadku plonu. Na etapie wylęgania się larw szkodliwość jest największa, dlatego kluczowy jest bieżący monitoring plantacji.
Fot. 3. Zagrożenie stonką ziemniaczaną 26.05-03.06.2026
Osoby zainteresowane otrzymywaniem bieżących komunikatów dotyczących chorób oraz szkodników w uprawach warzyw zapraszamy na stronę farmsmart.pl
Opracowane przez Zespół Farm Smart Alert
