Pierwsze dni czerwca przyniosły w Polsce zmienne warunki pogodowe, z wyraźnym zróżnicowaniem regionalnym. W wielu rejonach kraju nocne i poranne rosy, w połączeniu z podwyższoną wilgotnością względną powietrza, stwarzają korzystne warunki do rozwoju chorób grzybowych. Prognozy na najbliższe dni wskazują na utrzymywanie się podobnych warunków, co może sprzyjać dalszemu wzrostowi presji patogenów i zwiększać ryzyko infekcji na plantacjach warzyw.
INFEKCJE CHOROBOWE
1. Warzywa cebulowe
Mączniak rzekomy cebuli (Peronospora destructor)
Ocena ryzyka: umiarkowane do wysokiego. Mączniak rzekomy cebuli to w tej chwili najważniejsze zagrożenie w uprawach cebulowych. Od kilku tygodni notowane są warunki wysoce sprzyjające infekcjom. Patogen rozwija się intensywnie przy wilgotności powietrza powyżej 95%, długotrwałym zwilżeniu powierzchni liści i temperaturach w przedziale 10-22°C. Kilka kolejnych nocy z rosą lub opadami wystarczy, by ryzyko infekcji pierwotnej stało się realne i gwałtownie wzrosło.
Na poniższej mapie zagrożeń, czerwone punkty (wysokie ryzyko infekcji) koncentrują się na większości obszarów Polski, ze szczególną koncentracją w pasie od województwa łódzkiego przez Mazowsze i Lubelszczyznę aż po Podkarpacie oraz w południowej części kraju (fot. 1). Plantatorzy z tych obszarów powinni prowadzić wzmożone obserwacje, oceniać kondycję liści i dostosować harmonogram ochrony do aktualnych warunków.
Fot. 1. Mapa zagrożeń mączniakiem rzekomym w uprawach cebuli, 01-03.06.2026
Stemphylium vesicarium
Ocena ryzyka: umiarkowane. Choroba rozwija się przy temperaturach 20-30°C i wysokiej wilgotności. Bardzo istotnym czynnikiem ryzyka jest wcześniejsze uszkodzenie szczypioru przez wciornastki, grad lub inne patogeny, gdyż rany stanowią wrota dla infekcji. Aktualne warunki tworzą scenariusz sprzyjający wzrostowi presji tej choroby w nadchodzących dniach.
W okresie 1.06-3.06.2026 najwyższe zagrożenie infekcją Stemphylium występuje przede wszystkim w pasie obejmującym (fot. 2):
- Śląsk i Małopolskę (największa koncentracja wysokiego zagrożenia).
- Południową część woj. świętokrzyskiego oraz zachodnie Podkarpacie.
- Południowe Mazowsze oraz zachodnią Lubelszczyznę, gdzie występują liczne punkty wysokiego i średniego zagrożenia.
- Lokalnie Kujawy oraz Podlasie, gdzie obserwowane są rozproszone ogniska ryzyka.
Fot. 2. Mapa zagrożeń dla infekcji stemphylium w uprawach cebuli, 01-03.06.2026
Alternarioza (Alternaria porri, A. alternata)
Ocena ryzyka: niskie do umiarkowanego, lokalnie wzrastające. Zagrożenie alternariozą nie jest jeszcze powszechne, jednak zaczynają pojawiać się warunki sprzyjające tej chorobie. Alternarioza potrzebuje temperatur powyżej 20°C, wysokiej wilgotności oraz fazy liścienia lub starszych tkanek. W kolejnych dniach, jeśli utrzyma się ciepło z nocnymi rosami, ryzyko wzrośnie szczególnie na plantacjach w słabszej kondycji agrotechnicznej.
Czerwone punkty na mapie (fot. 3) wskazują na podwyższone zagrożenie alternariozą przede wszystkim w:
- Małopolsce i na Górnym Śląsku, gdzie obserwuje się największą koncentrację punktów wysokiego zagrożenia.
- Lubelszczyźnie, południowej części woj. świętokrzyskiego oraz Podkarpaciu, gdzie współwystępują liczne punkty wysokiego i średniego zagrożenia.
- Południowym Mazowszu i części centralnej Polski, gdzie dominuje zagrożenie średnie z lokalnymi ogniskami wysokiego ryzyka.
- Pomorzu Gdańskim i rejonie Włocławka, gdzie występują pojedyncze, ale wyraźne ogniska wysokiego zagrożenia.
Warto podkreślić, że alternarioza stanowić będzie w niedługim czasie coraz poważniejsze zagrożenie również dla warzyw kapustnych.
Fot. 3. Alternarioza – infekcje chorobowe w dniach 01-03.06.2026
Botrytis squamosa – zgnilizna szyjki cebuli
Ocena ryzyka: umiarkowane. Choroba ujawnia się szczególnie przy chłodnych, wilgotnych nocach i porannych mgłach, kiedy na liściach zalega woda przez ponad 8-10 godzin. Infekcje blaszki liściowej w formie drobnych, chlorotycznych plam mogą poprzedzać poważniejsze uszkodzenia szyjki. Obecne warunki, duże dobowe amplitudy temperatury i utrzymująca się nocna rosa sprzyjają temu patogenowi.
Analiza rozmieszczenia punktów wysokiego i średniego zagrożenia wskazuje, że ryzyko infekcji Botrytis squamosa koncentruje się głównie w południowej, południowo wschodniej oraz centralno-wschodniej części Polski. Większość zachodniej i północno zachodniej części kraju pozostaje w strefie niskiego zagrożenia (fot. 4).
Fot. 4. Mapa zagrożeń dla infekcji Botrytis squamosa w dniach 01-03.06.2026
2. Ziemniak i pomidor
Zaraza ziemniaka (Phytophthora infestans)
Ocena ryzyka: wzrastające, w niektórych regionach wysokie. Patogen wymaga do infekcji przede wszystkim utrzymującej się wilgotności liści przez minimum 8-12 godzin i temperatur ok. 10-25°C. Aktualne prognozy pogodowe, z deszczami i nocnymi rosami, tworzą warunki, w których presja choroby będzie systematycznie rosła. Ryzyko infekcji będzie wzrastać szczególnie na polach z dużą masą liści i w lokalizacjach o podwyższonej wilgotności powietrza.
W okresie 1.06-3.06.2026 największe zagrożenie zarazą ziemniaka występuje przede wszystkim w (fot. 5):
- Małopolsce i na Górnym Śląsku, gdzie obserwuje się największą koncentrację punktów wysokiego zagrożenia.
- Kujawach oraz północnym Mazowszu, tworzących rozległą strefę wysokiego ryzyka.
- Centralnej Polsce, szczególnie w rejonie Konina, Kalisza, Kutna i Inowrocławia.
- Świętokrzyskiem, Lubelszczyźnie oraz zachodnim Podkarpaciu, gdzie występują liczne punkty wysokiego i średniego zagrożenia.
- Pomorzu i części Polski północnej, gdzie obserwowane są lokalne ogniska wysokiego ryzyka.
W nadchodzących dniach, przy utrzymaniu wilgotnej pogody, mapa zagrożeń będzie się powiększać.
Fot. 5. Infekcje zarazy ziemniaka w dniach 01-03.06.2026
Osoby zainteresowane otrzymywaniem bieżących komunikatów dotyczących chorób oraz szkodników w uprawach warzyw zapraszamy na stronę farmsmart.pl
Opracowane przez Zespół Farm Smart Alert
