Podczas Konferencji Arbuzowej organizowanej przez Syngenta (czytaj również) Yury Bantsevich, kierownik działu nasion warzyw na Białorusi, przedstawił szczegółową analizę rynku oraz technologii uprawy arbuzów w tym kraju. Wystąpienie pokazało, że produkcja arbuzów na Białorusi rozwija się dynamicznie, a kluczową rolę odgrywają odpowiedni dobór odmian, precyzyjne nawadnianie oraz właściwe zarządzanie temperaturą.
Dominujące odmiany Romanza i Mirsini
W ramach wprowadzenia do wykładu Rafał Żmuda z Syngenta Polska, przypomniał, że uprawy arbuzów na Białorusi są realizowane w bardzo podobnych warunkach klimatycznych co w Polsce. Dlatego zdobyte tam doświadczenie może być bardzo przydatne dla polskich plantatorów.
Produkcja arbuzów koncentruje się głównie w południowych i centralnych regionach kraju i w zdecydowanej większości przeznaczona jest na rynek krajowy. Mimo dużej obecności owoców z importu, konsumenci wyraźnie preferują arbuzy pochodzące z krajowej produkcji, co daje lokalnym producentom przewagę jakościową.
Rozwój uprawy znacząco przyspieszył wraz z pojawieniem się odmiany Romanza F1, która obecnie odpowiada nawet za 80 % rynku. Romanza wyróżnia się krótkim okresem wegetacji wynoszącym 57–61 dni, bardzo dobrą strukturą miąższu oraz intensywnym kolorem, który jest wysoko oceniany przez konsumentów. Istotną zaletą tej odmiany jest również długi okres utrzymywania przydatności zbiorczej, sięgający trzech do czterech tygodni, co ma ogromne znaczenie w handlu detalicznym.
W produkcji profesjonalnej istotną rolę odgrywa także odmiana Mirsini F1, ceniona za wyjątkową strukturę i bardzo ciemnoczerwony, wiśniowy kolor miąższu. Ciekawostką w przypadku tej odmiany jest fakt, że zasychający wąs naprzeciw owocu nie stanowi wskaźnika dojrzałości, ponieważ wąs nie zasycha. Na rynku obecne są również odmiany Top Gan F1, Sorento F1, Farao F1 oraz Lorian F1, jednak to Romanza i Mirsini dominują w uprawach towarowych. Duże zainteresowanie budzi również nowa odmiana Roman, która jest jeszcze testowana, ale według wstępnych obserwacji może okazać się wcześniejsza od Romanzy.
Jak produkuje się arbuzy?
Technologia uprawy arbuzów na Białorusi opiera się wyłącznie na systemach nawadniania oraz ściółkowaniu gleby folią. Wielu producentów stosuje dodatkowo mini tunele, które pozwalają przyspieszyć początkowy wzrost roślin i ograniczyć negatywny wpływ wahań temperatury. Arbuz jest rośliną wyjątkowo wrażliwą na chłody, dlatego nie zaleca się zbyt wczesnego sadzenia. Optymalny termin przypada na przełom maja i czerwca, gdy temperatura gleby osiąga minimum 15 stopni Celsjusza. Przy niższych temperaturach może dojść do zahamowania wzrostu nawet na dwa tygodnie.
Optymalne warunki temperaturowe mają kluczowe znaczenie na każdym etapie produkcji. Kiełkowanie nasion przebiega najlepiej w temperaturze 23–27 stopni Celsjusza, a w przypadku odmian bezpestkowych nawet 25–30°C. Rozwój roślin jest najefektywniejszy przy 18–22°C, kwitnienie i zawiązywanie owoców przy 18–20°C, natomiast dojrzewanie wymaga temperatur 25–30°C. Dobowe wahania temperatury nie powinny przekraczać 10°C, ponieważ większe różnice prowadzą do zaburzeń wzrostu systemu korzeniowego.
Sekret uprawy – dobra rozsada
Produkcja rozsady trwa od 30 do 40 dni i wymaga uzyskania dobrze przerośniętej bryły korzeniowej. Jednocześnie nie wolno przetrzymywać rozsady w tacach produkcyjnych, gdyż może to negatywnie wpłynąć na jakość pierwszych owoców po wysadzeniu w pole. Na Białorusi stosuje się rozstawę rzędów od 1,4 do 2,1 metra oraz od 0,6 do 1 metra w rzędzie, co daje obsadę od 7 do 10 tysięcy roślin na hektar.
Kluczowym elementem technologii jest nawadnianie. Wytworzenie jednego kilograma suchej masy wymaga około 330 litrów wody, a w całym sezonie na jeden metr kwadratowy plantacji należy dostarczyć około 160 litrów wody (łącznie z wodami opadowymi). Standardowo plantacje nawadnia się od dwóch do czterech razy w tygodniu. Bardzo ważne jest utrzymanie stałej wilgotności gleby, ponieważ jej wahania, podobnie jak nadmiar azotu i niedobór boru, mogą prowadzić do powstawania pustych przestrzeni w miąższu owoców.
Coraz większe znaczenie ma szczepienie roślin na podkładce Victoria, które zapewnia silniejszy wigor, większą odporność na stresowe warunki środowiskowe oraz wyższe plonowanie. W kontekście zagrożeń największym problemem pozostaje Fusarium, szczególnie przy zbyt wczesnym sadzeniu w warunkach niskiej temperatury gleby. Silne wiatry również stanowią poważne ryzyko dla plantacji, dlatego po okresach intensywnych podmuchów zaleca się wykonanie zabiegu fungicydowego.
Jak podkreślał Yury Bantsevich, sukces w produkcji arbuzów na Białorusi opiera się na precyzyjnym zarządzaniu temperaturą, wodą i nawożeniem oraz na właściwym doborze odmian. Mimo rosnącej konkurencji ze strony importu, krajowe arbuzy dzięki wysokiej jakości i świeżości utrzymują silną pozycję na rynku i cieszą się zaufaniem konsumentów.
