Wrzesień 2026 r. przynosi długo oczekiwaną szansę dla sektora rolno-spożywczego. Już 1.09 rusza nabór wniosków w ramach interwencji I.10.7.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości”. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz zorganizowane formy współpracy rolników (np. grupy producentów rolnych, spółdzielnie rolników) mogą ubiegać się o dofinansowanie wynoszące od 100 tys. zł do nawet 10 mln zł. Jak podkreślają eksperci Agraves, kluczem do sukcesu w tym naborze jest precyzyjne odróżnienie działalności przetwórczej od wprowadzania do obrotu oraz odpowiednio wcześnie przygotowana strategia surowcowa.
Szeroki wachlarz inwestycji: od linii technologicznych po OZE
Program ma na celu poprawę pozycji rolnika w łańcuchu dostaw poprzez wsparcie przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem, magazynowaniem i handlem produktami rolnymi. Promuje priorytety unijnej strategii „Od pola do stołu” oraz inwestycje prośrodowiskowe.
W ramach refundacji kosztów kwalifikowalnych beneficjenci mogą sfinansować m.in.:
- Budowę i modernizację: budynków produkcyjnych, magazynowych, silosów, infrastruktury technicznej oraz pomieszczeń socjalno-administracyjnych (do 10% powierzchni).
- Maszyny i urządzenia (wyłącznie nowe): nowoczesne linie technologiczne do przetwarzania i pakowania, urządzenia do magazynowania oraz przygotowania do sprzedaży (np. suszarnie, czyszczalnie) czy aparaturę laboratoryjną.
- Ochronę środowiska i OZE: fotowoltaikę, magazyny energii, pompy ciepła, systemy odzysku ciepła, biogazownie i oczyszczalnie ścieków – pod warunkiem ich powiązania z działalnością podstawową.
- Cyfryzację: systemy IT do zarządzania produkcją i magazynem,
- Koszty ogólne: przygotowanie dokumentacji, biznesplanu i nadzorów (do 50 tys. zł netto).
Poziom dofinansowania wynosi do 60% kosztów kwalifikowanych netto dla podmiotów w obszarze produktów ekologicznych (obszar B) oraz dla zorganizowanych form współpracy rolników w obszarze produktów standardowych (obszar A). W przypadku pozostałych przedsiębiorstw przetwórczych w obszarze A wsparcie sięga 50%.
„Program to realna szansa dla firm przetwórczych, które chcą poszerzyć działalność lub zwiększyć produkcję i szukają zewnętrznych źródeł finansowania. Dotacja do 10 mln zł umożliwi pokrycie znacznych kosztów inwestycji, które są niezbędne, by móc się rozwijać i być konkurencyjnym na rynku. Dobrym uzupełnieniem przedsięwzięcia może być inwestycja w odnawialne źródła energii na potrzeby działalności, ponieważ z jednej strony można zapewnić sobie tanią energię, a z drugiej – liczyć na dodatkowe 4 punkty przy ocenie wniosku, co znacząco zwiększa szanse na znalezienie się w limicie dostępnych środków” – wyjaśnia Marcin Trębacki, doradca ds. dotacji w Agraves.
Pułapki kwalifikowalności: przetwórstwo a obrót
Aby uzyskać dotację, wnioskodawcy muszą zwrócić uwagę na charakter prawny swojej działalności. Podkreślić trzeba, że jedynie zorganizowane formy współpracy rolników (np. grupy producentów rolnych, spółdzielnie) będą mogły ubiegać się o środki zarówno na przetwórstwo, jak i na wprowadzanie produktów rolnych do obrotu (np. skup, magazynowanie w silosach, suszenie czy handel hurtowy bez przetworzenia).
Natomiast pozostali przedsiębiorcy MŚP mogą wnioskować wyłącznie o pomoc na inwestycje związane bezpośrednio z przetwórstwem produktów rolnych (np. masarnie, młyny, przetwórnie owoców, produkcja pasz czy browary rzemieślnicze).
W praktyce oznacza to istotne różnice, np.:
- Produkcja pasz: traktowana jest jako przetwórstwo, dlatego każde przedsiębiorstwo może ubiegać się o wsparcie w tym zakresie. Inwestycja dotycząca silosu na zboże w przedsiębiorstwie nienależącym do kategorii zorganizowanych form współpracy rolników zostanie zaakceptowana tylko wtedy, gdy stanowi bezpośrednio połączony element ciągu technologicznego (np. silos dobowy przy mieszalni). Możliwość uzyskania wsparcia na budowę samodzielnego silosu magazynowego została zarezerwowana wyłącznie dla grup producentów i spółdzielni.
- Mrożenie i chłodnictwo: jeśli przedsiębiorstwo kupuje surowiec, poddaje go obróbce i zamraża, tworząc gotowy produkt (np. mrożone warzywa lub owoce), wówczas taka działalność jest przetwórstwem. Jeśli jednak świadczy on jedynie usługę zamrażania i przechowywania towaru, bez jego istotnego przetworzenia, kwalifikowana jest ta działalność jako magazynowanie – a pomoc na tego typu operacje dostępna będzie tylko dla podmiotów zorganizowanych np. grup czy spółdzielni.
Warunek konieczny: baza surowcowa i umowy długoterminowe
Jednym z najważniejszych wymogów formalnych w okresie trwałości projektu (5 lat od płatności końcowej) jest udokumentowanie bazy surowcowej. Beneficjent zobowiązany jest do zakupu minimum 50% ilości surowca przeznaczonego do przetworzenia na podstawie umów długoterminowych (zawieranych na co najmniej 3 lata) bezpośrednio z producentami rolnymi lub grupami albo organizacjami producentów.
„Jedną z kluczowych kwestii w tej interwencji jest warunek pozyskiwania minimum 50% ilości nabywanych produktów przeznaczonych do przetworzenia na podstawie przynajmniej 3-letnich umów z producentami rolnymi. Takie rozwiązanie buduje solidne relacje, gwarantując przetwórcom stabilną bazę surowcową, a samym rolnikom długoterminowe bezpieczeństwo zbytu. Należy jednak pamiętać, że przy zwiększaniu mocy produkcyjnych konieczne jest również udokumentowanie możliwości zbytu gotowych produktów, np. poprzez listy intencyjne od odbiorców” – dodaje Marcin Trębacki z Agraves.
Jak to wygląda w praktyce? Przykłady inwestycji
Aby uniknąć błędów we wnioskach, warto przyjrzeć się konkretnym scenariuszom, które pokazują, jakie inwestycje i dla kogo będą kwalifikowalne do wsparcia:
- Zakłady mięsne i przetwórnie owoców (wszystkie MŚP): masarnia planująca rozbudowę, zakup linii pakujących czy instalację PV może otrzymać dotację na przetwórstwo. Musi jednak udokumentować zakup min. 50% surowca na 3-letnie umowy bezpośrednio od rolników. Podobnie tłocznia soków – sfinansuje prasy czy pasteryzatory, ale jeśli chce dodatkowo sortować świeże jabłka deserowe, na maszyny do obrotu świeżym owocem wówczas wsparcia nie otrzyma.
- Browary rzemieślnicze (wszystkie MŚP): zakup warzelni czy linii do butelkowania jest kwalifikowalny, pod warunkiem udowodnienia zakupu surowców rolnych bezpośrednio od rolników. W praktyce wymóg ten dotyczyć będzie kontraktacji chmielu.
- Skupy zbóż i mroźnie usługowe (grupy producentów i spółdzielnie): budowa silosów, suszarni czy wagi najazdowej na potrzeby skupu zboża jest dozwolona wyłącznie dla zorganizowanych form współpracy rolników. Podobnie komercyjna mroźnia usługowa, przechowująca owoce bez ich przetwarzania, uzyska wsparcie tylko wtedy, gdy inwestuje w nią zorganizowana grupa rolników, a nie przedsiębiorca spoza tej kategorii.
Jak przygotować się do naboru wniosków?
Czas na złożenie wniosku upływa 30 września 2026 r. Ze względu na skomplikowany charakter procedur (konieczność posiadania m.in. pozwolenia na budowę lub potwierdzenia złożenia wniosku czy przygotowania szczegółowych kosztorysów oraz procedur ofertowych dla zakupów pow. 20 tys. zł netto), eksperci Agraves zalecają niezwłoczne rozpoczęcie prac nad dokumentacją.
