Wciornastki w uprawie papryki polowej są szczególnie groźne od początku kwitnienia, przez zawiązywanie, aż do dorastania owoców. W tym okresie ich żerowanie nie ogranicza się do srebrzystych przebarwień liści. Uszkodzenia powstające na kwiatach, młodych zawiązkach i delikatnej skórce owoców mogą później widocznie obniżyć jakość plonu handlowego przez ordzawienia, korkowacenia i deformacje.
W warunkach polowych największe znaczenie ma zwykle wciornastek tytoniowiec, ale w rejonach intensywnej produkcji warzyw, rozsady i upraw pod osłonami trzeba brać pod uwagę także wciornastka zachodniego. Ryzyko narasta podczas ciepłej, suchej pogody, po okresach wysokiego VPD, przy przesuszeniu roślin oraz po koszeniu chwastów lub likwidacji sąsiednich upraw, z których szkodniki mogą migrować na paprykę.
Objawy wciornastków na papryce
Pierwsze sygnały obecności wciornastków to srebrzyste, drobne przebarwienia na liściach, punkty żerowania, deformacje młodych przyrostów, słabsze wiązanie oraz uszkodzenia na zawiązkach. Na owocach mogą pojawiać się ordzawienia, korkowacenia i nieregularne zmiany skórki.
Wciornastek żeruje na bardzo młodych tkankach, a uszkodzenie ujawnia się wyraźniej dopiero wtedy, gdy liść lub owoc zaczyna rosnąć. Dlatego świeże ordzawienia na młodych owocach są sygnałem, że problem rozpoczął się wcześniej.
Srebrzenie może przypominać uszkodzenia przędziorka, stres wodny, otarcia mechaniczne, fitotoksyczność albo zaburzenia rozwoju skórki owocu. Wiarygodna diagnostyka wymaga połączenia objawów z obecnością larw lub osobników dorosłych w miejscach aktywnego wzrostu rośliny.
Jak prowadzić monitoring wciornastków w papryce polowej
W papryce polowej podstawą monitoringu jest lustracja roślin. Kontrolę należy koncentrować na kwiatach, pąkach, młodych wierzchołkach, spodniej stronie liści i pierwszych zawiązkach. To tam najczęściej znajdują się larwy i osobniki dorosłe.
Praktycznym testem jest strząsanie kwiatów nad białą kartką lub jasną tacką. Po kilku sekundach można zauważyć drobne, ruchliwe osobniki. W okresie kwitnienia warto strząsnąć łącznie co najmniej 20-30 kwiatów z różnych części plantacji. Na plantacji należy wyznaczyć minimum 5-10 punktów kontrolnych. Szczególnie ważne są brzegi pola, miedze, pasy chwastów, miejsca przy drogach technologicznych oraz sąsiedztwo cebuli, kapustnych, ogórka, pomidora i roślin kwitnących. Wyniki z obrzeży i środka plantacji trzeba zapisywać osobno, ponieważ wciornastki często wchodzą na pole nierównomiernie.
Dodatkową kontrolę trzeba wykonać 24-48 godzin po koszeniu chwastów, likwidacji sąsiedniej uprawy, okresie suszy, silnym przesuszeniu roślin wokół pola lub masowym kwitnieniu roślin na obrzeżach. Takie sytuacje często zmieniają kierunek migracji szkodników i mogą gwałtownie zwiększyć presję na paprykę.
Kiedy ryzyko jest najwyższe
Presja wciornastków rośnie, gdy papryka wchodzi w kwitnienie i jednocześnie występuje stres wodny. Wysokie VPD oznacza, że powietrze intensywnie odbiera wodę z liści. Roślina szybciej traci turgor, słabiej regeneruje młode tkanki. Szczególną ostrożność trzeba zachować, gdy po okresie suszy pojawiają się pierwsze uszkodzenia na młodych tkankach, a w kwiatach widoczne są osobniki dorosłe lub larwy. To moment, w którym plantacja może szybko przejść od pojedynczych objawów do strat jakościowych w plonie handlowym.
Decyzja o ochronie
Pojedynczy wciornastek w kwiatach nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowego zabiegu, ale jest sygnałem do ponownej kontroli. Plantację należy traktować jako strefę interwencji, jeśli jednocześnie występują trzy elementy: wciornastki obecne w kwiatach, świeże uszkodzenia młodych tkanek oraz warunki sprzyjające migracji lub stresowi roślin, takie jak susza, wysokie VPD, koszenie chwastów albo likwidacja sąsiedniej uprawy.
Działania powinny obejmować dokładniejszy monitoring, ograniczenie źródeł nalotu, kontrolę chwastów, wyrównanie stresu wodnego i ochronę biologiczną tam, gdzie jest możliwa. Jeśli presja rośnie, a ryzyko strat jakościowych jest wysokie, zabieg należy wykonać zgodnie z aktualną rejestracją i etykietą środka dopuszczonego do stosowania w papryce.
W papryce polowej o wyniku ochrony decyduje nie moment, w którym uszkodzenia są już dobrze widoczne na owocach handlowych, ale moment, w którym producent połączy monitoring i aktualne warunki na plantacji. Im wcześniej zostanie rozpoznany kierunek narastania presji, tym większa szansa na ograniczenie spadku wartości handlowej plonu.
