Tegoroczny sezon po raz kolejny pokazał, że programu ochrony cebuli nie można prowadzić według sztywnego schematu. Chłodne i wilgotne okresy zwiększały zagrożenie mączniakiem rzekomym, natomiast wraz ze wzrostem temperatur większego znaczenia nabierało Stemphylium. O najważniejszych zagrożeniach i możliwościach ochrony plantacji podczas Ogólnopolskich Warsztatów Cebulowych zorganizowanych przez firmę Syngenta mówili dr hab. Katarzyna Rębarz oraz Krzysztof Nabywaniec.
Najważniejsza jest profilaktyka
Jednym z głównych wniosków z wystąpienia Krzysztofa Nabywańca było znaczenie rozpoczęcia ochrony odpowiednio wcześnie. Dotyczy to zwłaszcza plamistości liści powodowanej przez Stemphylium. Jeżeli choroba jest już wyraźnie rozwinięta, zabieg może ograniczyć dalszy postęp infekcji, ale nie cofnie uszkodzeń szczypioru. Podobna zasada dotyczy mączniaka rzekomego – skuteczna strategia powinna opierać się przede wszystkim na zabiegach profilaktycznych wykonywanych przed silnym rozwojem choroby.
Ma to znaczenie nie tylko dla wielkości plonu. Przedwczesne zamieranie szczypioru pod koniec wegetacji zwiększa ryzyko problemów bakteryjnych. Jeżeli martwy szczypior pozostaje na roślinach i dostaje się do niego woda, wzrasta niebezpieczeństwo pogorszenia zdrowotności cebul. Partie z takich plantacji mogą mieć znacznie mniejszy potencjał przechowalniczy i wymagać szybszej sprzedaży.
Pogoda podpowiada, przed czym chronić
Dr hab. Katarzyna Rębarz podkreślała, że w sezonie 2026 konieczne było ciągłe obserwowanie warunków. Okresy opadów przy temperaturze około 15–20°C stwarzały dobre warunki do rozwoju mączniaka rzekomego cebuli. Wiosną zagrożenie to pojawiało się w kilku regionach kraju, jednak późniejsze okresy wysokiej temperatury i silnego nasłonecznienia hamowały rozwój patogenu.
Zmiana pogody nie oznaczała jednak końca problemów. Przy wyższych temperaturach większej uwagi wymagało Stemphylium. W praktyce strategia ochrony musiała więc podążać za warunkami: podczas chłodnej i wilgotnej pogody większy nacisk kładziono na mączniaka rzekomego, a w okresach gorących – na Stemphylium.
Orondis VIP na mączniaka rzekomego
W ochronie przed mączniakiem rzekomym dr Katarzyna Rębarz wskazywała na Orondis Vip.Preparat zawiera oksatiapiprolinę i metalaksyl-M, czyli dwie substancje o różnych mechanizmach działania. Prelegentka szczególnie mocno akcentowała profilaktyczne stosowanie tego rozwiązania. Wdrożenie go pozwala na ograniczenie ryzyka rozwoju odporności.
Scorpion przeciwko Stemphylium
W przypadku Stemphylium wskazywano natomiast na Scorpion 325 SC, zawierający azoksystrobinę i difenokonazol. Produkt jest zarejestrowany w ochronie warzyw, a jednym z jego zastosowań w cebuli jest właśnie plamistość liści powodowana przez Stemphylium.
Istotna jest również jakość wykonania zabiegu. W wystąpieniu zwracano uwagę, że w przypadku środków działających układowo nie należy zakładać, iż niewielka ilość cieczy naniesiona jedynie na górną część roślin wystarczy do zabezpieczenia całego szczypioru. Odpowiednie pokrycie roślin oraz technika aplikacji pozostają ważnymi elementami skutecznego zabiegu.
Miedź i ochrona przed końcem sezonu
Osobnym zagadnieniem poruszonym przez dr Katarzynę Rębarz było ograniczanie zagrożeń bakteryjnych. Ekspertka rekomendowała włączanie do programu preparatów miedziowych będących środkami ochrony roślin. Ekspertka poleciła m.in. Ridomil Gold R. Preparat zawiera metalaksyl-M oraz miedź w postaci tlenochlorku miedzi i posiada zastosowanie małoobszarowe w cebuli.
W końcowym okresie prowadzenia plantacji zwracano także uwagę na zabezpieczenie cebul przed chorobami obniżającymi ich trwałość w przechowalni. W tym kontekście wskazano na Switch 62,5 WG. Fungicyd zawiera cyprodynil i fludioksonil, a program ochrony cebuli Syngenta uwzględnia go m.in. przeciwko zgniliźnie szyjki cebuli, szarej pleśni i zgniliźnie twardzikowej.
Co z wciornastkiem?
Pod koniec spotkania dr Katarzyna Rębarz odniosła się również do praktyki stosowania biostymulatora Quantis wraz z insektycydami w zabiegach przeciwko wciornastkowi. Wymieniła m.in. Karate Zeon 050 CS, który ma rejestrację w cebuli przeciwko wciornastkowi tytoniowcowi. Według prelegentki plantatorzy wykorzystują słodki charakter składników Quantis jako element wspomagający zabieg wykonywany przeciwko wciornastkom – który zachęca je do wyjścia i żerowania, dzięki czemu przy okazji spożywają insektycyd. Do walki z wciornastkami można wykorzystać także Spintor 240 SC, który jest stosowany przeciwko wciornastkowi.
Przebieg sezonu 2026 dobrze pokazuje, że skuteczna ochrona cebuli wymaga przede wszystkim szybkiej reakcji na zmieniające się warunki. Utrzymanie zdrowego szczypioru aż do końca wegetacji ma znaczenie nie tylko dla budowania plonu, ale również dla wykształcenia dobrej jakości cebul i ich późniejszej trwałości w przechowalni.
